عنوان پایان نامه

اهل سنت در قلمرو صفویان :تاثیرسیاست های صفویه بر اوضاع سنیان


    نام دانشجو
    مجتبی سلطانی احمدی

    اساتید راهنما
    محمدعلی کاظم بیگی

    مقطع تحصیلی
    دكتری تخصصی PhD


    چکیده فرض غالب درباره اهل سنت در قلمرو صفویان این است که آنان بردوام در معرض سیاست فشار، سرکوب و تبعیض قرار داشته‎اند. این فرض نیز نشأت گرفته از این انگاره¬ی کلی است که تغییر مذهب در ایران عصر صفوی مبتنی بر سیاست تحمیل، اجبار و فشار بوده است. حال آن‎که رهیافت‎های نظری و تجربه‎های تاریخی کذب چنین گزاره‎هایی را نشان می‎دهند. در این بررسی با اتکا بر رهیافت‎های نظری و تاریخی سه موضوع کلی تغییر مذهب در ایران عصر صفوی، وضع اهل سنت در قلمرو صفویان و همچنین کنش‎ها و واکنش‎های این گروه مذهبی مورد تدقیق و بررسی قرر گرفت. بر اساس یافته‎های این بررسی توسعه و گسترش آیین اثنی‎عشری مبتنی بر ریشه‎های عمیق تاریخی تشیع در ایران بوده است. در واقع پیش از ظهور صفویه روندهایی همچون بحران تسنن و هژمونی تشییع به موازات هم زمینه ساز رشد تشیع و ضعف تسنن در قرن دهم ق. شدند و آن را در جایگاه آیین اکثریت مردم ایران قرار دادند. در قرن دهم ق. نیز توسعه¬‎ی تشیع در یک فرایند آرام و مسالمت‎آمیز صورت گرفت. به جز پاره‎ای از خشونت‎های سیاسی، که تنها صورت مذهبی داشتند، دولت صفوی از ابزار زور و سرکوب برای گسترش تشیع بهره نگرفت. این واقعیات نشان‎گر آن هستند که پیروان اهل سنت در این مقطع به تدریج به تشیع روی آوردند که در این فرایند تغییر مذهب نقش مؤلفه‎هایی چون نفوذ اسلام عامیانه، حب اهل بیت، گرایش تاریخی به تشیع و روش‎های تبلیغی عالمان شیعی بسیار مؤثر بود. بخش دیگری از یافته‎های این پژوهش نشان می‎دهد که مذهب عاملی کمتر موثر و دخیل در کشاکش‎های سنیان با دولت صفوی بوده است و آن‎چه نقش محوری داشت عوامل سیاسی بود. واژگان کلیدی: صفویان، اهل سنت، تسنن، سیاست مذهبی، تشیع، عثمانی.