فاطمه سیّاح

تعداد بازدید:۳۳۵۳
فاطمه سیّاح

سال و محل تولد: ۱۲۸۱، مسکو

وفات: ۱۳ اسفند ۱۳۲۶

رشته تخصصی: ادبیات اروپایی


دکتر فاطمه سیاح دارای دکتری ادبیات اروپایی از دانشکده ادبیات دانشگاه مسکو و استاد سنجش ادبیات و ادبیات روسی دانشگاه تهران، عضو هیأت مدیره «کانون بانوان ایران» و عضو هیأت مدیره «انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی» بوده است. او در مدت کوتاه عمر پر تلاش خود افتخارات زیادی در دانشگاه تهران آفرید.
فاطمه سیاح نخستین استاد ایرانی است که با آگاهی از نظریات نقد ادبی جدید جهان، نسل جوان ایران را با مبانی و معیارهای نقد علمی آشنا کرد. سبک و سیاق او در نقد ادبی، مبتنی بر رئالیسم و مارکسیسم و تحت تأثیر نقادان بنام روس از جمله بلینسکی و چرنیشفسکی بود. گفتارهای او در نقد و سنجش ادبیات دارای آنچنان ارزش و اعتباری است که می‌تواند فصل مهمی از تاریخ نقد ادبی ایران را به خود اختصاص دهد.
وی از پیشگامان ایجاد تردید در رای و نظر شرق شناسان اروپایی درباره ادبیات ایران است و نخستین بار در این مسیر گام نهاد که در ارزیابی اسناد و مدارک وی می‌توان به تحلیل‌های انتقادی دکتر فاطمه سیاح دست یافت.
پرویز ناتل خانلری، زهرا کیاخانلری و سیمین دانشور از جمله بزرگانی هستند که در محضر استادی چون فاطمه سیاح پرورانده شدند. وی در نخستین بودن ید طولانی دارد و نخستین شماره مجله «حزب زنان ایران» را در دی ۱۳۲۴ منتشر کرد.
البته ذکر این نکته در کارنامه علمی دکتر سیاح لازم است که وی بیشتر عمر خود، یعنی حدود ۳۲ سال اول زندگی را در بیرون از مرزهای ایران گذرانده و در آن مدت حتی زبان فارسی را به خوبی نمی‏دانسته، به همین علت نیز از مجموع ۳۶ مقاله‏ای که از ایشان یافت شده، تنها هفت مقاله آن به نحوی به ایران مربوط بوده است.
آثار به جا مانده از دکتر فاطمه سیاح شامل مقالاتی است که در سال‌های ۱۳۱۲ تا ۱۳۲۶ در نشریه‌های گوناگون منتشر شده که شامل مقالاتی درباره زنان و مقامشان در جامعه و ادبیات (زن در مغرب زمین ۵۰ سال پیش و امروز، زن و هنر، مقام زن در ادبیات مسأله نبوغ در نزد زن‌ها)، مقالاتی درباره ادبیات و نقد ادبی (ادبیات معاصر ایران‌‌- موضوع رمانتیسم و رئالیسم از حیث سبک نگارش در ادبیات اروپایی - مقام سنت در تاریخ و ادبیات) مقالاتی درباره زندگی و آثار نویسندگان روس (آنتوان چخوف، شرق در آثار پوشکین‌، داستایوسکی) مقالاتی در باب فردوسی‌شناسی: (در زمینه شناخت فردوسی و شعرش دکتر سیاح سه مقاله نوشت. این مقالات عبارتند از تحقیق مختصر در احوال و زندگی فردوسی، انتقاد دانشمندان اروپایی در باب فردوسی، نظریاتی چند در باب شاهنامه و زندگانی فردوسی) و همچنین مقالات تربیتی است.

 

مشاهیر دانشگاه تهران